Dydd Sul, 13 Chwefror 2022

Wn i ddim sawl gwaith ydw i wedi pasio’r adeiladau a’r tir ar gyrion Penrhyn-coch, ond bob tro y byddaf yn gwneud y daith o ogledd Cymru i Aberystwyth byddaf yn pendroni beth yn union maent yn ei wneud yno? Sôn am y ganolfan oedd yn cael ei hadnabod fel Bridfa Blanhigion Cymru ydw i, sefydliad sydd erbyn hyn yn rhan o Athrofa Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig Prifysgol Aberystwyth. Wedi’r pendroni, dyma fynd ati i ddarllen ychydig ar y we, a dysgu am hanes y ganolfan yn cynnal gwaith ymchwil ers dros ganrif bellach. Er nad ydw i’n deall y manylion yn iawn, mae’n debyg bod gwyddonwyr dros y degawdau wedi gweithio ar ffyrdd i sicrhau gwair a phlanhigion addas ar gyfer amaethu – cnydau sy’n cynhyrchu’n helaeth ac yn gallu gwrthsefyll sychder ac amrywiol glefydau.

Ac wrth ystyried cyfraniad arbennig y gwyddonwyr hyn yn creu cynnyrch addas ar gyfer sefyllfa benodol, meddyliais mor eithriadol o addas yw Iesu Grist i fod yn Waredwr y byd. (Ioan 4:42) Wrth gwrs mae’n rhaid pwysleisio nad yw Crist wedi cael ei greu gan mai Mab tragwyddol ydyw, yn bodoli ers cyn creu’r bydysawd gyda’r Tad a’r Ysbryd Glân. Ond wrth i ni ddarllen y Beibl, mor hyfryd yw sylweddoli mai cariad y Drindod sanctaidd olygodd bod Mab Duw wedi gwisgo cnawd a dod i’n byd wrth iddo gael ei eni’n fab i Mair.

A phwy sy’n cymharu â’n Harglwydd Iesu Grist? Yn ein gwendid, Iesu yw’r unig un sy’n deall ein sefyllfa’n iawn (Hebreaid 4:15), ac sy’n ein hannog i ddod ato Ef i brofi gorffwys o dan ei iau ( Mathew 11:28-29). Iesu’n unig sydd wedi talu’r pris am ein hanufudd-dod a’n gwrthryfel wrth farw ar y Groes, fel bod unrhyw bechadur euog, o droi at Grist mewn ffydd yn gallu pwyso ar yr addewid: Ond dydy’r rhai sy’n perthyn i’r Meseia Iesu ddim yn mynd i gael eu cosbi!’ (Rhufeiniaid 8:1 beibl.net)

Hyd yn oed yn ein hansicrwydd a’n dryswch, Iesu yw’n pencampwr a’n hyfforddwr (Hebreaid 12:2), a’r Athro sydd wedi rhoi Ei Ysbryd i’n harwain yn yr holl wirionedd. (Ioan 16:13) A phan fo breuder bywyd yn frawychus o amlwg, Iesu yw’r atgyfodiad a’r bywyd, yr un sydd wedi concro marwolaeth a sicrhau i’w bobl fywyd tragwyddol. (Ioan 11:25-26)

Dy gamweddau a ddilea,
pwy fel efe!
Dy elynion oll, fe’u maedda,
pwy fel efe!
Cei bob bendith iti’n feddiant,
hedd a chariad a’th ddilynant,
Crist a’th arwain i ogoniant,
pwy fel efe!

(Pedr Fardd)

Rhodri

Cliciwch yma i gael y copi llawn: Llais Bro Aled 13.02.22

Dydd Sul, 30 Ionawr 2022

Dros yr wythnosau diwethaf mae cwestiynau mawr wedi codi ynglŷn ag ymddygiad gwleidyddion a swyddogion Llywodraeth San Steffan. Clywir yr un cyhuddiadau’n cael eu gwneud mewn bwletinau newyddion rif y gwlith: bod y cyhoedd wedi cadw at gyfyngiadau tynn mewn sefyllfaoedd torcalonnus, tra’r oedd y rhai mewn grym yn rhagrithwyr.  Yn gyhoeddus, roeddent yn uchel eu cloch yn cymell pawb i lynu at y cyfyngiadau a luniwyd ganddynt, ond y tu ôl i ddrysau caeëdig, roeddynt yn bihafio fel petaent uwchlaw’r gyfraith.

Yn naturiol, mae hyn wedi achosi embaras i’r Llywodraeth ac wedi gwneud i nifer feddwl yn ddwys ynglŷn â pha rinweddau yr ydym yn dymuno’u gweld yn ein harweinwyr.  Ond i’r Cristion sy’n ceisio gwneud synnwyr o’r holl sefyllfa, siawns nad oes yna hefyd rybudd clir yng ngeiriau Iesu Grist yn y Bregeth ar y Mynydd:

“Pam yr wyt yn edrych ar y brycheuyn sydd yn llygad dy gyfaill, a thithau heb sylwi ar y trawst sydd yn dy lygad dy hun?  Neu sut y dywedi wrth dy gyfaill, ‘Gad imi dynnu allan y brycheuyn o’th lygad di’, a dyna drawst yn dy lygad dy hun?  Ragrithiwr, yn gyntaf tyn y trawst allan o’th lygad dy hun, ac yna fe weli yn ddigon eglur i dynnu’r brycheuyn o lygad dy gyfaill.” (Mathew 7:3-5)

Sylwch nad yw Iesu’n dweud bod cyfeirio at feiau (brycheuyn) rhywun arall ynddo’i hun yn anghywir.  Wrth i ni ddarllen trwy’r Efengylau, gwelwn fod Iesu yn gyson yn tynnu sylw at ragrith, pechod a’r anghyfiawnder oedd o’i gwmpas.  Y broblem yw gwneud hynny heb gydnabod ein heuogrwydd ni – barnu eraill heb gyffesu ein bod ni’n hunain yn haeddu barn hefyd.

Mor hawdd yw bod yn hunangyfiawn wrth gymharu’n hunain â phobl eraill!  Ond mewn ffordd annisgwyl mae dysgeidiaeth Iesu yn Luc 18 yn rhoi rhybudd a gobaith, hyd yn oed i’r hunangyfiawn!  Yn Nameg y Pharisead a’r Casglwr Trethi, mae’n disgwyliadau yn cael eu troi ben i waered.  Nid y dyn ‘duwiol’ ac uchel ei barch ond y casglwr trethi, baw isa’r domen, sy’n mynd adrefa’i berthynas gyda Duw yn iawn.’ (Luc 18:14 beibl.net)

Pam ydw i’n dweud fod yna obaith hyd yn oed i’r hunangyfiawn yn y ddameg hon?  Oherwydd ei bod yn ein dysgu mai’r unig ffordd at Dduw i bechadur yw trwy syrthio ar ein bai, a gofyn i Dduw am faddeuant.  A chan fod Iesu, wrth fynd i’r groes, wedi delio â phechod unwaith ac am byth, mae’r Efengyl yn gwahodd pobl hunangyfiawn, a’r rhai sydd wedi’u llethu gan euogrwydd, oll i edifarhau a derbyn maddeuant yng Nghrist, waeth beth yw natur eu pechod.

Dyma un sy’n caru maddau
i bechaduriaid mawr eu bai;
diolch iddo
byth am gofio llwch y llawr. (439 CFF)

Rhodri

Cliciwch yma i gael y copi llawn: Llais Bro Aled 30.01.22

Dydd Sul, 16 Ionawr 2022

Mae gan bawb ohonom ein harferion Nadoligaidd gwahanol, ac un o’m rhai i yw gwneud fudge, neu ‘cyffug’ i roi’r enw Cymraeg cywir yn ôl y Geiriadur. (Ymddiheuriadau i’r rhai ohonoch sydd â dim i’w ddweud wrth y math arbennig yma o ddanteithion!) Un o atgofion byw fy mhlentyndod yw syllu ar mam wrth y stof yn cymysgu a minnau ar bigau’r drain yn methu disgwyl i gael blasu’r cynnyrch gorffenedig. Ac wedi tyfu’n oedolyn, daeth y cyfle i ddilyn yn ôl troed mam wrth fynd i’r gegin a choginio gyda fy mhlant innau. Ond eleni cafwyd siom! Er fy mod wedi pwyso’r cynhwysion yn ofalus a defnyddio thermomedr, nid fudge a gafwyd ond rhywbeth tebycach i sôs caramel!

Beth aeth o’i le tybed? Holais gogyddion llawer mwy profiadol na mi, a chwilio am atebion ar y we, lle daeth yn amlwg fod nifer o wersi oedd angen i mi eu dysgu. Ond ar y pryd doedd hynny’n fawr o gysur wrth i mi syllu’n siomedig ar y glud melys o’m blaen!

Tra byddwn yn byw mewn byd syrthiedig, daw siomedigaethau a cholledion difrifol i ran pawb ohonom rywbryd. Gall y rhain fod yn brofedigaethau, yn siom mewn pobl (gan gynnwys ni’n hunain), neu’n ddigalondid oherwydd sefyllfaoedd annymunol. Bydd hyn yn effeithio pobl o bob math o gredoau a chefndiroedd, ac mae’n bwysig cofio nad yw dilyn Crist yn gwarantu bywyd cyfforddus i neb. Ond diolch byth, nid yw Gair Duw yn ein gadael heb gysur. Oherwydd wrth ddarllen gwahanol hanesion yr Hen Destament down ar draws nifer o bobl yr Arglwydd a gafodd eu cynnal a’u nerthu trwy ddryswch a thor-calon eithafol megis Joseff, Daniel a Job. Ac mae’r Testament Newydd hefyd yn annog Cristnogion i wynebu profiadau anodd bywyd trwy ffydd, er cymaint o frwydr yw hynny yng nghanol ein gwewyr.

Gallwn wneud hyn nid oherwydd unrhyw gryfder cynhenid ynom ni, ond wrth bwyso yn ein gwendid ar ein Gwaredwr Iesu Grist a goncrodd bechod a marwolaeth ar ein rhan. Rhoddodd Iesu ei fywyd dros rai annheilwng, ac yna rhoddodd Ei Ysbryd i’n galluogi i orlifo â gobaith. (Rhufeiniaid 15:13)

Beth bynnag ddaw i’n rhan, cofiwn anogaeth Paul yn  Rhufeiniaid 5:5-6 beibl.net: 

5 Dŷn ni’n gwybod y byddwn ni ddim yn cael ein siomi yn y gobaith yna, am fod Duw eisoes wedi tywallt ei gariad yn ein calonnau drwy roi’r Ysbryd Glân i ni!6 Pan oedd pethau’n gwbl anobeithiol arnon ni, dyma’r Meseia yn dod ar yr adeg iawn i farw droson ni rai drwg!

Rhodri

Llais Bro Aled 16.01.22

Dydd Sul, 2 Ionawr 2022

Ar gychwyn blwyddyn arall gyda’n gilydd, mae’n briodol ein bod yn gweddïo ar i Arglwydd y Lluoedd ein cynnal a’n harwain dros y 12 mis nesaf. Nid oes neb ohonom yn gwybod beth sydd rownd y gornel ond gall disgyblion Iesu brofi tangnefedd oherwydd bod gennym Dad cariadus sydd eisoes wedi gweithredu trwy anfon ei Fab yn Waredwr i’r byd. Dyna pam y caiff Cristnogion eu hannog yn y Beibl: Peidiwch gadael i ddim byd eich poeni chi. Gweddïwch, a gofyn i Dduw am bopeth sydd arnoch ei angen, a byddwch yn ddiolchgar bob amser. (Philipiaid 4:6)

Ond mae’n rhaid i ni gyfaddef nad yw diolchgarwch yn beth hawdd. Yn enwedig pan ydym ni neu’n cydnabod yn mynd trwy gyfnodau anodd, nid diolch yw’r peth cyntaf sydd ar ein meddwl. Ar yr union adegau hyn mae angen cymorth Duw arnom. Meddyliwch am sefyllfa Pedr ar y dŵr ym Mathew 14:22-33. Er bod Iesu gerllaw, pan roddodd Pedr sylw i fygythiad y gwynt a’r tonnau, dechreuodd suddo a gwaeddodd, “Arglwydd, achub fi.” Mae’r hanes hwn yn ein dysgu mor hawdd yw petruso hyd yn oed pan ydym yn agos at yr Arglwydd, a sut y gallwn ddibynnu’n llwyr ar Iesu yn ein gwendid a’n diffyg ffydd. Iesu sy’n dod â heddwch drwy farw ar y Groes (Colosiaid 1:20), ac Ef yw’r Un nad oedd posib i farwolaeth ddal gafael ynddo. (Actau 2:24)

Beth am i ni ymrwymo ar ddechrau blwyddyn i weddïo dros eraill yn eu cyfyngderau, ar i’r Ysbryd Glân eu galluogi i weld bod Iesu gyda hwy yng nghanol eu hofnau a’u poen?

Wrth sôn am ddiolchgarwch, mae’n addas ein bod yn diolch i Dduw am Ei ffyddlondeb wrth i ni gofnodi dirwyn yr achos i ben ym Mheniel. O ddechrau 2022 bydd y capel a’r adeiladau yn cael eu trosglwyddo i’r Henaduriaeth a hoffwn ddal ar y cyfle i ddiolch yn fawr i holl aelodau a blaenoriaid Peniel am y cyfan a wnaethant dros y blynyddoedd, ac yn arbennig am eu hurddas a’u pwyll wrth wynebu’r broses ddifrifol o benderfynu ar eu dyfodol. Er ein bod yn naturiol yn drist o weld diwedd pennod fel hon, ni allwn osgoi’r ffaith bod y sefyllfa ar draws Cymru’n awgrymu y bydd nifer pellach o’n heglwysi yn gorfod wynebu’r un penderfyniadau anodd yn ystod y blynyddoedd nesaf. Gofynnwn am arweiniad Duw wrth ymgodymu â materion o’r fath, a ffydd fyw i’n calonogi gydag addewid yr Arglwydd:

“Ni’th adawaf fyth, ac ni chefnaf arnat ddim.” (Hebreaid 13:5)

Rhodri

Llais Bro Aled 02.01.22

Dydd Sul, 12 Rhagfyr 2021

Wrth i ni nesáu at ddiwedd y flwyddyn, tybed beth fydd yn aros yn y cof i chi am 2021? Fydd hi’n flwyddyn sy’n cynnwys carreg filltir nodedig, neu’n un i’w hanghofio oherwydd effeithiau’r pandemig? Dwi’n siŵr y bydd nifer yn teimlo elfen o déjà vu gan ddweud ei bod hi’n anodd iawn gwahaniaethu rhwng 2020 a 2021, ond ni fydd hynny’n wir yn achos y rhai a ddioddefodd neu a wynebodd brofedigaeth yn ystod y cyfnod. Gyda chynifer o ffigyrau yn cael eu crybwyll ar y newyddion o ddydd i ddydd, byddai’n hawdd colli golwg ar y ffaith fod pob haint a phob marwolaeth o bwys. Nid yw ffigyrau moel yn gallu cyfleu hynny, ond gyda phob achos unigol mae teuluoedd a chyfeillion niferus yn cael eu heffeithio’n enfawr. Yr ofn yw bod hynny’n mynd yn angof gan wleidyddion ac arweinwyr sy’n gwneud penderfyniadau ar ein rhan. Dyna’n union a amlygwyd gyda dicter yr wythnos diwethaf bod rhai mewn grym yn ymddangos fel nad oeddynt yn ystyried dioddefaint eraill wrth iddynt bartïo yn Rhif 10 Stryd Downing y llynedd.

Ond wrth i ni feddwl am y ffordd y mae’r Arglwydd yn gweithredu, gwelwn arweinyddiaeth a gofal o fath tra gwahanol. Sylwch beth ddywedodd Iesu wrth ei ddisgyblion yn Luc 12:6-7, Eto nid yw un ohonynt yn angof gan Dduw. Yn wir, y mae hyd yn oed pob blewyn o wallt eich pen wedi ei rifo. Peidiwch ag ofni; yr ydych yn werth mwy na llawer o adar y to.’

Yn hytrach na chael ein diystyru, a bod yn un ffigwr di-nod ymhlith miloedd, mae geiriau Crist yn ein hatgoffa o ofal rhyfeddol o bersonol Duw. Ac mae hanes geni Iesu yn brawf o hynny. Nid anwybyddu ein cyflwr a wnaeth Creawdwr nefoedd a daear, na gorchymyn o bellteroedd fod angen i rywun arall wneud rhywbeth am y sefyllfa! Fel y dywed y garol enwog:

O ddyfnder rhyfeddod, fe drefnodd y Duwdod
dragwyddol gyfamod i fyw:
daeth Brenin yr hollfyd i oedfa ein hadfyd
er symud ein penyd a’n pwn.

Gan i’r Mab tragwyddol gael ei eni yn un ohonom ym Methlehem, gall gydymdeimlo’n llwyr â ni yn ein holl wendidau. Daeth brenin yr hollfyd i oedfa ein hadfyd o’i wirfodd ac i bwrpas arbennig. A thrwy Ei fywyd, Ei farwolaeth, a’i atgyfodiad, sicrhaodd gysur a bywyd tragwyddol i bob pechadur anghenus sy’n troi ato mewn ffydd. Am Frenin cariadus!

Rhodri

Llais Bro Aled 12.12.21

Dydd Sul, 28 Tachwedd 2021

Pan glywch y gair adref, beth fydd yn dod i’ch meddwl? Dwi’n holi’r cwestiwn gan fod ‘hawl i fyw adra’ wedi dod yn slogan gyfarwydd ym Mhen Llŷn dros y blynyddoedd diwethaf. Ac erbyn hyn mae gwleidyddion yn y Senedd hefyd yn cydnabod bod angen mynd i’r afael â sefyllfa ddyrys tai yng Nghymru.

Felly beth mae adref yn ei gynrychioli i chi? Mae’n debyg y bydd ein hateb yn dibynnu ar ein profiadau, a’r ffordd yr ydym yn gweld ein hunain. Dwi’n dychmygu bod cryn wahaniaeth rhwng ‘adref’ i rywun sydd wedi cael ei fagu ar fferm deuluol Gymreig o’i gymharu â’r person gafodd ei fagu mewn sawl tref wahanol. A tydi ‘adref’ ddim yn derm cadarnhaol bob tro ychwaith. I’r ffoadur neu’r rhai gafodd fagwraeth anodd, gall ‘adref’ gynrychioli tristwch, ofn, a lle i ddianc ohono.

Ond beth bynnag yw adref i ni, wrth droi at y Beibl gwelwn fod adref rhagorach i’w gael yn yr Arglwydd Iesu Grist. Gwnaeth un awdur Cristnogol sylwad fel hyn: ‘Mae cael ein caru heb gael ein hadnabod yn braf ond yn arwynebol. A chael ein hadnabod heb gael ein caru yw’n ofn pennaf. Ond trwy gariad Duw cawn ein hadnabod a’n caru’n llawn, sef yr hyn yr ydym ei angen yn fwy na dim.’

A dyna’r darlun bendigedig a gawn trwy’r Efengyl: bod cariad Duw wedi arwain at newid byd syfrdanol wrth i aberth Crist alluogi gelynion i gael eu troi’n blant annwyl. Wrth edifarhau, credu yng Nghrist, a derbyn yr Ysbryd Glân, dywed y Beibl fod Cristnogion yn cael eu mabwysiadu yn blant i Dduw: Ac os ydyn ni’n blant iddo, byddwn ninnau hefyd yn derbyn yr holl bethau da mae’n ei roi i’w Fab, y Meseia. Ond cofiwch wedyn, os ydyn ni’n cael rhannu yn ei ysblander mae’n rhaid i ni fod yn barod i ddioddef gydag e hefyd.’ (Rhufeiniaid 8:17 beibl.net)

Fel y gwelwn o’r adnod hon, nid yw Duw yn addo bywyd hawdd i’w blant, ond mae’n rhoi addewidion gwerthfawr o’r Ysbryd i’n nerthu a’i ddaioni rhyfeddol i ddarparu ar gyfer ein hanghenion bob cam o’r ffordd. Ac wedi gwneud ein cartref yng Nghrist, mae gennym hunaniaeth, pwrpas, a gobaith newydd i ddiolch amdano a’i rannu gydag eraill. Wrth orffen, ystyriwch eiriau’r Apostol Paul at Gristnogion Philipi: Dŷn ni’n ddinasyddion y nefoedd, ac yn edrych ymlaen yn frwd i’n Hachubwr, yr Arglwydd Iesu Grist, ddod yn ôl o’r nefoedd.’ (Philipiaid 3:20 beibl.net) Ydi hynny’n wir amdanom ni?

Rhodri

Llais Bro Aled 28.11.21

Dydd Sul, 14 Tachwedd 2021

Bore da iawn i chi ar Sul y Cofio. Mae’n rhaid i mi gyfaddef fy mod yn cael fy nhynnu pob sut ar ddiwrnod fel heddiw.  Mae gen i gof am fy nhaid yn sôn am y rhyfel – yr ail ryfel byd – a’r ffrindiau a gollodd er na fuodd o ei hun ar faes y gad. Roedd y rhyfel yn fyw iawn iddo a’i genhedlaeth, a hyd yn oed i genhedlaeth fy rhieni gan y byddent wedi gorfod gwneud penderfyniadau mawr ynglŷn â’r orfodaeth filwrol a meddwl o ddifri am gost rhyddid a heddwch a rhyfel.

Yr hyn sy’n cael ei gredu’n gyffredin yw fod aberth y miloedd a fu’n ymladd anghyfiawnder a thrais wedi prynu heddwch i’n cenhedlaeth ni, a’n bod ni yn awr yn gallu mwynhau rhyddid – hyd yn oed y rhyddid i fod yn heddychwyr – o ganlyniad i’r rhyfela a fu.  Mae gen i rhyw deimladau o ddyled felly, yn corddi’n ddwfn.

Ond eto, mae greddf ynof hefyd sy’n dweud fod lladd cyd-ddyn yn anghywir. Fedra i ddim dychmygu sut beth fyddai wynebu person arall, a’i gyfrif yn gymaint o elyn nes y byddwn yn fodlon ei ladd.  A fyddwn i, mewn amgylchiadau arbennig, yn medru rhoi heibio fy ngreddf naturiol i arbed bywyd?  A fyddwn i, dan deimladau o ofn neu o fod eisiau amddiffyn rhywun arall, yn fodlon lladd y rhai a fyddai’n bygwth? A fyddwn i yn gallu cyfiawnhau trais dan rai amgylchiadau?  Mae gen i rhyw deimladau o ansicrwydd ynglŷn â sut y byddwn i yn ymateb yn corddi’n ddwfn hefyd.

Ond rwy’n gofyn yn amlach na pheidio, sut ddylwn i ymateb fel disgybl i Iesu? Beth yw arweiniad yr Ysbryd a’r Gair i mi?  Mae un egwyddor glir a phendant iawn yn y Gair sef fod cariad Duw yn gallu achub a newid y gelyn pennaf (Rhuf. 5:10).  O’i gariad y mae Duw wedi rhoi ei Fab i’r byd (Ioan 3:16).  Os yw Duw wedi fy ngharu i gymaint â hyn, mae’n ofynnol i mi rwan, fel Cristion, barchu a charu pob person arall. Gorchymyn Crist i ni ydi: “Carwch eich gelynion, gweddïwch dros y rhai sydd yn eich erlid” (Mathew 5:44).  Dyma ei esiampl Ef ar y groes pan weddïodd “O Dad, maddau iddynt …”(Luc 23:34).

Heddiw, felly, ar ddydd y Cofio mi fydda i yn ceisio cofio am bawb, o bob gwlad, sydd mewn profedigaeth gan weddïo dros y ddwy ochr ymhob argyfwng a rhyfel. Gweddïwn fel hyn gan gredu fod Duw yn gweithredu trugaredd a barn, yn ei Arglwyddiaeth, i’r rhai gostyngedig; mewn dial a chyfiawnder o blaid y diniwed, ac yn ei ras a’i gariad anorchfygol i gymodi’r gelynion ffyrnicaf.

Gweddïaf hefyd y bydd yr Ysbryd yn fy mhlygu i wrth groes Calfaria er mwyn i mi gael y nerth i fod yn debycach i’r Arglwydd yn fy holl ymwneud ag eraill.

Aneurin

Llais Bro Aled 14.11.21

Dydd Sul, 31 Hydref 2021

‘Byddwch ddig, ond peidiwch â phechu; peidiwch â gadael i’r haul fachlud ar eich digofaint, a pheidiwch â rhoi cyfle i’r diafol.’ (Effesiaid 4:26–7)

Mae’n siŵr y bydd yna adegau yn ein bywyd pryd y byddwn yn ddig, ac mewn rhai achosion fe fydd modd inni gyfiawnhau ein hunain, yn enwedig os bydd rhyw drychineb yn dod i’n rhan neu y byddwn yn dod ar draws pethau sy’n ymddangos yn gwbl anghywir i ni, neu sy’n amlwg yn anghyfiawn. Cofiwn fod Iesu wedi bod yn ddig ac wedi ‘glanhau y deml’ oherwydd hynny (Ioan 2:13–22).

Fodd bynnag, y ffordd y byddwn yn ymateb ac yn delio â’n dicter fydd yn cael dylanwad, nid yn unig ar eraill, ond arnom ni ein hunain. Faint ohonom fyddai’n hoffi cael cyfle i droi’r cloc yn ôl er mwyn ymateb yn wahanol i ennyd o ddicter, am ein bod yn edifar am yr hyn a ddywedom neu a wnaethom?

Fe rybuddia’r Ysgrythur ni i ddelio’n ofalus â’n dicter, yn enwedig os yw’n achosi inni bechu, ac fe’n hanogir i beidio â dal dig nac oedi’n hir ynddo:  ‘Bwriwch ymaith oddi wrthych bob chwerwder, llid, digofaint, twrw, a sen, ynghyd â phob drwgdeimlad. Byddwch yn dirion wrth eich gilydd; yn dyner eich calon, yn maddau i’ch gilydd fel y maddeuodd Duw yng Nghrist i chwi.’ (Effesiaid 4:31-32)

‘Paid â rhuthro i ddangos dig, oherwydd ym mynwes ffyliaid y mae dig yn aros.’ (Pregethwr 7:9Bydd amryw ohonom yn gallu uniaethu â’r gwirionedd yma ac yn gallu cofio adeg pan fu i’n dicter achosi inni deimlo fel ffyliaid oherwydd ein hymateb.

Onid Duw sydd â’r hawl i fod yn ddig efo ni wrth iddo edrych ar y drygioni sydd mor amlwg ar y ddaear a gweld sut mae pobl wedi ei wrthod a throi oddi wrtho? Ond, er gwaethaf ein natur bechadurus a’n tuedd i grwydro, mae’n dal ei ddicter yn ôl ac yn estyn trugaredd, cariad diamod a maddeuant.  ‘Iachâf eu hanffyddlondeb; fe’u caraf o’m bodd, oherwydd trodd fy llid oddi wrthynt.’ (Hosea 14:4)

Wrth inni fyw ein bywydau, mae’n amlwg fod dicter yn rhywbeth sydd angen ei reoli’n ofalus. Dywed Iago y dylem fod yn araf i ddigio am nad yw ein dicter yn cyfrannu dim at y bywyd o gyfiawnder mae Duw yn ei geisio gennym. (Iago 1:19–25)

Efallai y bydd o gymorth inni, pan fyddwn yn teimlo’n ddig, ystyried aberth yr Arglwydd Iesu dros bob un ohonom ar Galfarî. Wrth iddo ef ddioddef ing creulon y groes a chymryd arno’i hun bechod y byd, fe fyddai’r llwyth trwm hwnnw wedi cynnwys canlyniadau ein dicter ninnau.

Gan fod arnom ni’r fath ddyled o gariad ac o ddiolchgarwch, a yw’n afresymol inni wneud fel y dywed y Beibl a chael gwared ar ein dicter? Wrth inni ymdrechu gyda hyn, bydded inni gymorth yr Ysbryd Glân sydd yn ein gwella a’n gwneud yn debycach i Iesu ei hun.

Huw Powell Davies (gyda diolch am ei ganiatâd)

 

Llais Bro Aled 31.10.21

Dydd Sul, 17 Hydref 2021

Mae yna rywbeth am ruthr ein cymdeithas gyfoes ni sy’n gwneud straen yn brofiad cyffredin iawn.  Rydyn ni i gyd yn profi’r wasgfa yma o bryd i’w gilydd – o blant ysgol a myfyrwyr sy’n wynebu arholiadau, i bobl hŷn sy’n cael eu llethu gan bwysau gwaith neu gymhlethdodau bywyd.

Beth mae’r Beibl yn ei ddweud ydy fod Duw yna i’n cysuro a’n helpu bob amser.  Mae Dafydd yn dweud fel hyn yn un o’i Salmau: “Disgwyl di’n dawel am Dduw, fy enaid, achos fe ydy dy obaith di.  Fe ydy’r graig lle dw i’n ddiogel; lle i mi gysgodi sy’n hollol saff.  Mae Duw’n edrych ar ôl fy lles i, ac mae’n rhoi nerth i mi.” (Salm 62:5-7)

Mae bywyd yn gallu bod yn anodd, ac mae amgylchiadau yn pwyso’n drwm o bryd i’w gilydd.  Mae un peth ar ôl y llall yn pentyrru ac yn achosi tensiynau sy’n bygwth ein torri ni.  Un ymateb cyffredin ydy cwyno a gweld bai ar eraill.  Yn aml rydyn ni’n meddwl fod rhaid i ni jest brwydro yn ein blaenau.  Ond pan mae straen bywyd yn ormod, mae’r Beibl yn ein gwahodd i droi at Dduw.  Dywedodd Iesu, “Dewch ata i, bawb sy’n cael eich llethu gan feichiau trwm, a rhof fi orffwys i chi” (Mathew 11:28).

Wrth wynebu’r groes, roedd Iesu dan bwysau – straen y gwnawn ni byth ddod yn agos at ei brofi: “…dechreuodd deimlo tristwch ofnadwy a gwewyr meddwl oedd yn ei lethu” (Mathew 26:37).

Yn wir, mae Luc yn dweud wrthon ni ei fod wedi dechrau chwysu gwaed, cymaint oedd ei boen meddwl.  Felly, ynddo’i hun, dydy profi straen ddim yn bechod nac yn dangos diffyg ffydd – mae’n un o brofiadau cyffredin bywyd.  Beth sy’n cyfrif ydy ein hymateb ni.  Gwahoddiad y Beibl ydy ar i ni droi at Dduw am help. “Peidiwch gadael i ddim byd eich poeni chi. Gweddïwch, a gofyn i Dduw am bopeth sydd arnoch ei angen” (Philipiaid 4:6

Gweddi ydy’r ymateb sy’n ein hatgoffa ble mae’n hunig obaith ni; ac mae rhannu’r baich drwy weddïo gydag eraill yn dangos nad ydy Duw am i ni droedio’r llwybrau garw yma ar ein pennau’n hunain.

Duw ydy’n “craig” ni, ac wrth i ni droi ato fo, gallwn brofi cryfder all ein cynnal drwy drafferthion mwyaf bywyd.  Pan fyddwn ni’n teimlo ein bod ar ben ein tennyn, mae gwybod fod Duw yn teyrnasu yn ein hatgoffa nad oes disgwyl i ni gario unrhyw faich ar ein pennau ein hunain.

“Rho dy feichiau trwm i’r Arglwydd; bydd e’n edrych ar dy ôl di” (Salm 55:22)

Arfon Jones (gyda diolch am ei ganiatâd)

Llais Bro Aled 17.10.21

Dydd Sul, 3 Hydref 2021

Erbyn i chi ddarllen y rhifyn hwn o Lais Bro Aled, byddaf ar gychwyn fy nghyfnod sabothol o 6 wythnos. Bydd hyn yn cyd-fynd â’r canllawiau a nodir gan Adran Gweinidogaethau Eglwys Bresbyteraidd Cymru, ac mi fyddaf yn ddiolchgar iawn petaech yn gweddïo ar i’r cyfnod fod yn un adeiladol i mi o brofi adnewyddiad trwy’r Ysbryd Glân a cheisio arweiniad Duw.  Yn naturiol, gallwch gysylltu â Mair os oes unrhyw anghenion bugeiliol penodol yn codi yn ystod yr wythnosau nesaf, ac mae fy niolch yn fawr i Mair am ei holl waith yn sicrhau bod trefniadau amgen mewn lle dros y cyfnod.

Don’t panic!” oedd y geiriau enwog yn Dad’s Army ers talwm, a dyna’r neges a glywyd yn aml dros y penwythnos.  Er nad oedd prinder tanwydd i ddechrau, newidiodd pethau’n sydyn wrth i giwiau ymddangos ger gorsafoedd petrol ledled y wlad.  Tybed faint ohonom a gafodd ein heffeithio?  Gawsoch chi eich dal mewn ciw tybed, neu’n waeth byth, aeth y tanc yn wag?

Yng nghanol yr holl drafod ynglŷn â phwy oedd ar fai, daeth unwaith eto’n amlwg mor ddibynnol yr ydym ar ein ceir.  Neu’n fwy penodol, mor ddibynnol yr ydym ar danwydd sy’n gwneud i’n ceir weithio’n effeithiol!  Gallwn fod â’r cerbydau mwyaf clyfar yn y byd, ond heb danwydd neu egni o ryw fath, fydd dim symud arnynt.  Gwnaeth y cyfan i mi ystyried ein cyflwr ni fel dynoliaeth, a’n hangen dybryd am Dduw. Yn ôl Salm 63:

‘O Dduw, ti yw fy Nuw, fe’th geisiaf di; y mae fy enaid yn sychedu amdanat, a’m cnawd yn dihoeni o’th eisiau, fel tir sych a diffaith heb ddŵr.’

Efallai nad yw dihoeni yn air y byddwn yn ei ddefnyddio o ddydd i ddydd, ond mae’r geiriadur yn ei ddiffinio fel mynd yn ddifywyd, ac onid dyna sy’n digwydd i gar heb danwydd?  Ac mor hawdd yw i ninnau fodoli’n ddifywyd yn ysbrydol wrth i ni anwybyddu’r Duw byw neu ei gadw led braich oddi wrthym?  Diolch byth, mae yna newyddion da!  Yn wahanol i orsafoedd petrol, nid yw’r Arglwydd yn methu darparu’r hyn sydd ei angen fwyaf arnom.  Ac yn Iesu Grist y gwelwyd hynny fwyaf eglur.  Trwy ei ddyfodiad atom a’i farwolaeth am ein pechodau, gorlifodd gras a chariad tuag at fyd syrthiedig.  A thrwy Ei atgyfodiad gogoneddus, rhoddwyd gobaith tu hwnt i’r bedd i bawb mewn tywyllwch sy’n barod i droi at Iesu mewn ffydd ac edifeirwch.  Sut mae tanc ysbrydol eich bywyd chi ar hyn o bryd?  Wyddoch chi lle i droi“Myfi yw bara’r bywyd.  Ni bydd eisiau bwyd byth ar y sawl sy’n dod ataf fi, ac ni bydd syched byth ar y sawl sy’n credu ynof fi.” (Ioan 6:35)

Rhodri

Llais Bro Aled 03.10.21